Top 10 thông tin về Đà Lạt

1. ĐÀ LẠT – MỘT THÀNH PHỐ TRẺ

Đà Lạt là một thành phố trẻ, bắt đầu được biết đến từ năm 1893 khi bác sĩ Alexandre Yersin đặt chân lên cao nguyên Lâm Viên. Ấn tượng trước khí hậu mát mẻ nơi đây, Yersin đã đề xuất với Toàn quyền Paul Doumer chọn vùng này làm nơi xây dựng trạm nghỉ dưỡng cho người Pháp ở Đông Dương. Đến năm 1916, thị tứ Đà Lạt chính thức được thành lập. Trong nửa đầu thế kỷ XX, từ một vùng đất hoang vu của người bản địa Lạch, Srê, Chil (thuộc dân tộc K’Ho), người Pháp đã quy hoạch nên một thành phố nghỉ mát độc đáo với biệt thự, khách sạn, trường học… Đà Lạt khi đó được mệnh danh là “thủ đô mùa hè” của toàn Liên bang Đông Dương, trở thành nơi nghỉ dưỡng và giáo dục nổi tiếng.

Sau 1945, Đà Lạt trải qua thời kỳ biến động trong các cuộc chiến tranh Đông Dương và Việt Nam. Rất may mắn, thành phố hầu như không bị tàn phá nặng nề, giữ được phần lớn kiến trúc cổ. Đến ngày 3/4/1975, Đà Lạt hoàn toàn giải phóng. Trong những thập niên 1980, thành phố gặp không ít khó khăn nhưng nhanh chóng phục hồi nhờ tiềm năng du lịch và nông nghiệp. Năm 2009, Đà Lạt được công nhận là đô thị loại I trực thuộc tỉnh Lâm Đồng, hiện có dân số khoảng 258.000 người (2022). Năm 2023, Đà Lạt kỷ niệm 130 năm hình thành và phát triển (1893–2023). Dịp này, thành phố vinh dự đón nhận danh hiệu Thành phố sáng tạo của UNESCO trong lĩnh vực Âm nhạc – trở thành thành viên Mạng lưới thành phố sáng tạo toàn cầu. Đà Lạt còn hai lần liên tiếp được công nhận là “Thành phố du lịch sạch ASEAN” (giai đoạn 2022–2024) và từng được tạp chí Lifestyle Asia vinh danh là một trong 12 điểm đến lãng mạn nhất châu Á năm 2022.

2. KHÍ HẬU TRONG LÀNH VÀ CẢNH QUAN THIÊN NHIÊN QUYẾN RŨ

Nằm trên cao nguyên Lâm Viên ở độ cao khoảng 1.500 m so với mực nước biển, Đà Lạt sở hữu khí hậu miền núi ôn hòa, mát mẻ quanh năm. Khác hẳn với cái nóng ẩm của đồng bằng Nam Bộ, nhiệt độ trung bình năm ở Đà Lạt chỉ khoảng 18ºC, tháng nóng nhất cũng dưới 23ºC, còn mùa đông không quá lạnh (trung bình trên 15ºC). Thành phố có hai mùa rõ rệt: mùa mưa kéo dài từ tháng 4 đến tháng 10, và mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau. Đặc biệt, biên độ nhiệt ngày đêm khá lớn (chênh lệch trung bình 10ºC) nên du khách sẽ cảm nhận được sự thay đổi thời tiết trong một ngày – sáng se lạnh như xuân, trưa nắng ấm như hạ, chiều dịu mát như thu và đêm về lạnh tựa đông. Chính vì vậy, Đà Lạt thường được ví von là thành phố có “bốn mùa trong một ngày”, rất độc đáo và thi vị.

Về địa hình, Đà Lạt nằm trên vùng cao nguyên lộng gió, được bao quanh bởi những dãy núi và rừng thông bạt ngàn. Rừng thông là biểu tượng của cảnh quan nơi đây, tạo nên biệt danh “Thành phố ngàn thông”. Thành phố trải dài trên các đồi dốc thoai thoải, xen lẫn thung lũng và hồ nước tự nhiên. Hồ Xuân Hương nằm giữa trung tâm được xem là “trái tim xanh” của Đà Lạt, in bóng thông và hoa tạo khung cảnh thơ mộng. Xung quanh thành phố còn nhiều hồ đẹp khác như Tuyền Lâm, Than Thở, Đankia – Suối Vàng, cùng các thác nước nổi tiếng (Prenn, Datanla, Pongour, thác Voi…) góp phần tô điểm cảnh quan hữu tình. Sáng sớm, Đà Lạt thường chìm trong sương mù bảng lảng – vì thế nơi đây còn có tên gọi “Thành phố mù sương” đầy lãng mạn. Với thiên nhiên ưu đãi, phong cảnh Đà Lạt vừa hùng vĩ nên thơ, vừa mang nét trữ tình, yên bình hiếm nơi nào có được. Du khách đến đây sẽ được hòa mình vào không khí trong lành mát dịu quanh năm, ngắm mây phủ đồi thông, cảm nhận sự thư thái và khoáng đạt của đất trời cao nguyên.

3. CÁC LOÀI HOA VÀ ĐỘNG THỰC VẬT ĐẶC HỮU

Được mệnh danh là “Thành phố ngàn hoa”, Đà Lạt là vương quốc của các loài hoa rực rỡ quanh năm. Khí hậu ôn hòa giúp nơi đây trồng được vô số loài hoa quý mà hiếm vùng nào ở Việt Nam có: từ mai anh đào (hoa đào Đà Lạt) nở hồng rực mỗi độ xuân về, cẩm tú cầu xanh biếc trải khắp triền đồi, dã quỳ vàng rực rỡ vào cuối thu, đến mimosa ngan ngát hay hoa lavender tím biếc. Đà Lạt còn nổi tiếng với các loài lan rừng đa dạng sắc màu, từng cánh hoa phong lan như cô đọng tinh túy của núi rừng. Những thảm hoa khoe sắc khắp công viên, ven hồ, trong từng khu vườn biệt thự, khiến du khách bước chân tới đâu cũng như lạc vào một vườn hoa khổng lồ. Ngành trồng hoa ở Đà Lạt rất phát triển – hiện cung cấp trên 70% sản lượng hoa tươi cho cả nước, với các làng hoa truyền thống như Vạn Thành, Thái Phiên, Hà Đông… Không chỉ có hoa, Đà Lạt còn là vùng rau quả ôn đới trù phú, trồng trong những nhà kính hiện đại. Các đặc sản như dâu tây, atisô, cà phê Arabica, trà… vừa là sản phẩm nông nghiệp chủ lực vừa tô điểm thêm cho bức tranh thiên nhiên đa dạng.

Về động vật, vùng Đà Lạt – Lâm Đồng nằm trong một trong những trung tâm đa dạng sinh học lớn của Việt Nam. Rừng thông, rừng hỗn giao quanh thành phố là nơi sinh sống của nhiều loài chim, thú đặc hữu. Đặc biệt, cao nguyên Langbiang (thuộc Vườn quốc gia Bidoup-Núi Bà) được các nhà khoa học đánh giá là một trong bốn vùng đa dạng sinh học cao nhất cả nước và là một trong 221 vùng chim đặc hữu của thế giớibidoupnuiba.gov.vn. Một số loài chim chỉ có ở vùng Đà Lạt như chích chòe Đà Lạt (chích bụi Tây Nguyên) hay khướu đầu đen má xám (tên khoa học Garrulax yersini, đặt theo tên bác sĩ Yersin) đã trở thành huyền thoại trong giới yêu chim. Bên cạnh đó, thảm thực vật nơi đây cũng rất phong phú: rừng Lâm Đồng có trên 400 loài cây gỗ khác nhau, trong đó nhiều loài gỗ quý như pơmu xanh, cẩm lai, thông hai lá dẹt…. Năm 2015, UNESCO đã công nhận Khu dự trữ sinh quyển Langbiang trải rộng trên 275.000 ha phía bắc Lâm Đồng – đây là khu DTSQ thế giới đầu tiên của Tây Nguyên, nơi bảo tồn nhiều loài động thực vật quý hiếm cũng như văn hóa bản địa đặc sắc. Có thể nói, thiên nhiên Đà Lạt là sự hòa quyện tuyệt vời giữa sắc hoa rực rỡ và rừng xanh bạt ngàn, tạo nên môi trường sinh thái trong lành và đa dạng hiếm nơi nào sánh kịp.

4. BẢN SẮC VĂN HÓA VÀ PHONG CÁCH SỐNG

Đà Lạt không chỉ cuốn hút bởi cảnh quan mà còn bởi bản sắc văn hóa độc đáo được hình thành qua quá trình giao thoa nhiều cộng đồng cư dân. Trước khi người Pháp đặt nền móng đô thị, vùng đất này là quê hương lâu đời của người Lạch, Chil, Srê (thuộc dân tộc K’Ho). Đến nay, văn hóa của đồng bào K’Ho vẫn hiện diện trong đời sống Đà Lạt, từ những lễ hội cồng chiêng truyền thống đến nghề dệt thổ cẩm, đan lát hay các món ẩm thực núi rừng. Từ đầu thế kỷ XX, Đà Lạt hội tụ thêm nhiều cư dân người Việt (Kinh) từ khắp mọi miền do nhu cầu xây dựng, lập nghiệp. Trong số đó có cả những trí thức, quan chức người Pháp, rồi sau 1954 lại có thêm một bộ phận người Bắc di cư… Tất cả đã tạo nên một cộng đồng dân cư đa dạng, nơi văn hóa bản địa Tây Nguyên hòa quyện với văn hóa Kinh và ảnh hưởng phương Tây. Theo thời gian, người Đà Lạt đã chắt lọc những tinh hoa văn hóa từ nhiều nguồn để hình thành nên một phong cách riêng có.

Ngày nay, nhắc tới người Đà Lạt là nhắc tới tính cách “Hiền hòa – Thanh lịch – Mến khách” nổi tiếng. Con người nơi phố núi được thiên nhiên ưu ái nên cũng sống chậm rãi, hòa nhã và gần gũi với nhau. Du khách đến đây thường ấn tượng khi thấy người dân niềm nở chỉ đường, sẵn sàng giúp đỡ hay trò chuyện thân tình. Nhịp sống Đà Lạt nhẹ nhàng, không xô bồ: sáng sớm mọi người nhâm nhi ly cà phê ấm giữa tiết trời se lạnh, tối đến hàng quán đóng cửa khá sớm, phố phường chìm trong yên tĩnh. Lối sống ấy đôi khi khiến du khách cảm giác như đang ở một thị trấn châu Âu cổ kính, nơi con người và thiên nhiên chan hòa. Về văn hóa tinh thần, Đà Lạt là vùng đất của nghệ thuật và sáng tạo. Từng là trung tâm giáo dục thời Pháp, nơi đây quy tụ nhiều văn nghệ sĩ, trí thức. Không ít tác phẩm thi ca, nhạc họa bất hủ của Việt Nam đã lấy cảm hứng từ cảnh sắc và tình người Đà Lạt. Những bản nhạc trữ tình như “Thành phố buồn”, “Ai lên xứ hoa đào” hay những vần thơ Hàn Mặc Tử, Quách Tấn… đều gợi nhắc đến một Đà Lạt mộng mơ, hoài niệm. Có người nói “Đà Lạt là ngân hàng ký ức” – quả thật, vẻ đẹp và không khí nơi đây đã lưu giữ biết bao kỷ niệm đẹp trong lòng du khách muôn phương.

Bên cạnh đó, Đà Lạt còn nổi tiếng là thành phố đa dạng tôn giáo với hàng trăm cơ sở thờ tự: chùa Linh Phước, Thiền viện Trúc Lâm, nhà thờ Con Gà, nhà thờ Domain de Marie… Mỗi công trình tôn giáo không chỉ là điểm sinh hoạt tín ngưỡng mà còn là di sản kiến trúc – văn hóa quý giá, góp phần tô đậm thêm bản sắc đa dạng cho thành phố. Có thể nói, văn hóa Đà Lạt là sự kết tinh của nhiều dòng chảy: từ cồng chiêng Tây Nguyên vang vọng giữa đại ngàn đến tiếng chuông nhà thờ ngân nga trong sương sớm, từ phong tục tập quán người K’Ho đến nếp sống thanh lịch của người Hà Nội xưa (theo chân những cư dân di cư). Tất cả tạo nên một Đà Lạt rất riêng, vừa gần gũi vừa mới lạ, đủ để ai đến một lần cũng thấy lòng mình lắng lại và mến yêu.

5. CÁC LỄ HỘI VÀ SỰ KIỆN TIÊU BIỂU TRONG NĂM

Nhằm tôn vinh vẻ đẹp thiên nhiên và văn hóa địa phương, Đà Lạt tổ chức nhiều lễ hội đặc sắc quanh năm. Nổi bật nhất là “Festival Hoa Đà Lạt” – lễ hội văn hóa-du lịch mang tầm vóc quốc gia và quốc tế được tổ chức 2 năm một lần vào tháng 12 (năm chẵn). Festival Hoa Đà Lạt khởi đầu từ năm 2004, đến nay đã trở thành “thương hiệu” của thành phố ngàn hoa. Mỗi kỳ lễ hội kéo dài nhiều ngày với hàng chục chương trình hấp dẫn: triển lãm các loài hoa, diễu hành xe hoa trên phố, không gian nghệ thuật sắp đặt bằng hoa ở khắp công viên, bờ hồ; cùng các đêm nhạc, thời trang hoa, hội thảo, hội chợ nông sản… thu hút hàng trăm ngàn du khách. Nhờ Festival Hoa, Đà Lạt được mệnh danh là “Thành phố Festival Hoa của Việt Nam”, luôn rực rỡ và sôi động mỗi dịp cuối năm. Gần đây, thành phố còn tích cực kết hợp yếu tố âm nhạc vào lễ hội, xứng đáng với danh hiệu thành phố sáng tạo UNESCO: ví dụ, Festival Hoa 2024 có chủ đề “Hoa Đà Lạt – Bản giao hưởng sắc màu”, khẳng định Đà Lạt không chỉ đẹp về hoa mà còn giàu sức sáng tạo nghệ thuật.

Bên cạnh Festival Hoa, Đà Lạt và vùng phụ cận còn nhiều sự kiện thú vị khác. Vào khoảng tháng 11–12 hàng năm, khi cỏ hồng nở rộ phủ hồng các triền đồi thông, huyện Lạc Dương tổ chức “Mùa hội Cỏ hồng Lang Biang”. Đây là lễ hội thường niên với các hoạt động độc đáo như đua ngựa không yên của người K’Ho, thi chụp ảnh cỏ hồng, giao lưu cồng chiêng… diễn ra ngay trên đồi cỏ hồng Suối Vàng lãng mạn. Lễ hội này tạo điểm nhấn hấp dẫn cho du khách mùa cuối năm, đồng thời tôn vinh cảnh sắc thiên nhiên và văn hóa bản địa. Ngoài ra, hàng năm còn có các sự kiện khác như Tuần lễ du lịch vàng, Festival sinh viên, giải chạy Dalat Ultra Trail thu hút vận động viên quốc tế, hay những chương trình đón Noel và Năm mới tưng bừng ở Quảng trường Lâm Viên.

Không thể không nhắc đến các lễ hội văn hóa dân gian của đồng bào bản địa diễn ra quanh Đà Lạt. Du khách có thể may mắn được dự Lễ hội cồng chiêng – di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, để thưởng thức âm thanh sử thi giữa núi rừng. Các lễ hội mùa màng, mừng lúa mới của người K’Ho, Mạ cũng được phục dựng phục vụ du lịch ở Làng Cù Lần, Đạ Nghịt… Nhìn chung, mỗi mùa Đà Lạt đều có sự kiện riêng: mùa xuân có lễ hội hoa anh đào (không chính thức nhưng du khách tự tụ hội ngắm hoa), mùa hạ có festival trà – café (kết hợp vùng Bảo Lộc, Lâm Đồng), mùa thu có lễ hội cỏ hồng và mùa đông đỉnh cao là Festival Hoa. Chính quyền thành phố cũng định hướng mỗi “mùa hoa đặc trưng” đều có hoạt động thu hút khách, để Đà Lạt luôn mới mẻ trong mắt du khách. Khi đến Đà Lạt, bạn đừng quên tìm hiểu lịch sự kiện để có cơ hội hòa mình vào không khí lễ hội rực rỡ sắc màu nơi đây.

6. KIẾN TRÚC ĐẶC TRƯNG

Đà Lạt là thành phố hiếm hoi ở Việt Nam lưu giữ rõ nét dấu ấn kiến trúc thuộc địa Pháp. Ngay từ những ngày đầu hình thành, đô thị này do các kiến trúc sư người Pháp quy hoạch và xây dựng theo mô hình một thành phố nghỉ dưỡng kiểu châu Âu. Đến nay, sau hơn một thế kỷ, Đà Lạt vẫn được xem như một “bảo tàng kiến trúc châu Âu thế kỷ XX” giữa lòng Việt Nam. Dạo quanh thành phố, du khách dễ dàng bắt gặp những biệt thự cổ ẩn hiện dưới tán thông, mang phong cách Normandy hoặc Art Deco thanh lịch. Tiêu biểu có Biệt điện Bảo Đại (Dinh I, II, III) – từng là nơi ở và làm việc của vua Bảo Đại, với kiến trúc tân cổ điển Pháp kết hợp hài hòa cùng cảnh quan đồi thông. Ga Đà Lạt – nhà ga cổ được xây năm 1932 – nổi bật với ba chóp mái hình tam giác cách điệu đỉnh Langbiang, mặt chính ốp đá rửa màu vàng cam đặc trưng, được công nhận là nhà ga cổ đẹp nhất Đông Dương. Trường Cao đẳng Sư phạm Đà Lạt (trước là Grand Lycée Yersin) cũng là biểu tượng kiến trúc với dãy giảng đường cong uốn lượn và tháp chuông cao vút lợp ngói đỏ, từng được xếp hạng trong Top 1.000 công trình xây dựng tiêu biểu của thế kỷ XXdalathappytours.com.

Kiến trúc tôn giáo ở Đà Lạt cũng mang đậm dấu ấn Pháp: Nhà thờ Chính tòa Đà Lạt (Nhà thờ Con Gà) xây năm 1942 theo phong cách Romanesque với mái ngói đỏ và tháp chuông cao 47m; Nhà thờ Domaine de Marie (1944) duyên dáng với mái hình tam giác màu hồng và cửa sổ hoa hồng kiểu Gothic. Các dòng tu Công giáo đã tạo nên những công trình tuyệt mỹ: Tu viện dòng Chúa Cứu Thế, Tu viện Franciscaines… mà nay trở thành điểm tham quan đầy hoài niệm. Về Phật giáo, Đà Lạt có chùa Linh Sơn cổ kính từ 1938, chùa Linh Phước nổi tiếng với kiến trúc khảm sành độc đáo, Thiền viện Trúc Lâm trên núi Phụng Hoàng được xây dựng thời kỳ sau nhưng vẫn hài hòa trong tổng thể kiến trúc thành phố. Tất cả làm nên một Đà Lạt vừa cổ kính, vừa đa dạng tôn giáo và văn hóa.

Không chỉ các tòa nhà riêng lẻ, quy hoạch đô thị Đà Lạt cũng mang tinh thần châu Âu. Người Pháp thiết kế những trục đường uốn lượn theo địa hình đồi, tạo nhiều khoảng xanh là công viên, vườn hoa. Họ xây dựng Hồ Xuân Hương (đào năm 1919) như một hồ trung tâm kiểu các thành phố phương Tây, xung quanh là các công trình công cộng quan trọng: công viên, sân Golf, khách sạn Palace, trường học, nhà thờ… Đến nay, cấu trúc đô thị đó vẫn cơ bản được giữ gìn. Kiến trúc Đà Lạt nổi bật bởi sự hài hòa với thiên nhiên – nhà cửa thấp tầng ẩn hiện giữa cây xanh, không có những khối nhà cao tầng đồ sộ như thành phố khác. Những biệt thự cổ đã và đang được trùng tu làm khách sạn, viện bảo tàng, quán cà phê nghệ thuật, đem lại sức sống mới cho di sản kiến trúc. Chính quyền cũng quy định nghiêm ngặt về chiều cao và kiểu dáng công trình xây dựng mới để gìn giữ cảnh quan chung. Nhờ vậy, dẫu trải qua năm tháng thăng trầm, Đà Lạt vẫn giữ được hồn đô thị cổ kính lãng mạn, khiến bao thế hệ du khách thập phương say mê.

7. ĐẶC SẢN, ẨM THỰC VÀ NÔNG SẢN ĐỊA PHƯƠNG

Thiên nhiên ưu ái cho Đà Lạt khí hậu mát mẻ quanh năm, nhờ đó nơi đây trở thành vựa nông sản phong phú bậc nhất Việt Nam. Nhắc đến Đà Lạt, ai cũng nghĩ ngay tới rau củ quả tươi ngon: súp lơ, xà lách, atisô, cà rốt, khoai tây, dâu tây… được trồng theo công nghệ cao trong nhà kính, cung cấp khắp cả nước. Đặc biệt, dâu tây Đà Lạt chín đỏ mọng, hương vị ngọt thanh, từ lâu đã trở thành “thương hiệu” mà du khách nào cũng muốn thưởng thức và mua về làm quà. Ngoài ra, Đà Lạt trồng được nhiều loại hoa quả ôn đới hiếm nơi có: mận, đào, hồng giòn, bơ sáp, dưa pepino… Vùng Cầu Đất (xuất phát lên đồi chè) còn nổi tiếng với những đồi trà xanh và cà phê bạt ngàn. Cà phê Arabica Đà Lạt có hương thơm quyến rũ, được giới sành cà phê đánh giá cao, từng được phục vụ tại các hội nghị quốc tế. Nhờ nguồn nông sản dồi dào, Đà Lạt phát triển nhiều đặc sản chế biến: rượu vang Đà Lạt làm từ nho và dâu, mứt hoa quả sấy (mứt dâu, mứt hồng, mứt atisô…), trà atisô giải nhiệt, nước cốt trái cây… Du khách có thể ghé Chợ Đà Lạt hoặc các cửa hàng đặc sản để nếm thử và mua về. Năm 2022, toàn thành phố có trên 1.000 cơ sở kinh doanh ăn uống, sẵn sàng phục vụ khách phương xa với đủ sản vật địa phương.

Song hành với nông sản, ẩm thực Đà Lạt cũng rất đáng để khám phá. Do khí hậu se lạnh, Đà Lạt hình thành văn hóa ẩm thực riêng với những món nóng hổi, đậm đà để sưởi ấm lòng người. Buổi sáng, bạn có thể thử món bánh căn trứ danh – bánh bột gạo nướng trong khuôn đất, ăn kèm xíu mại nóng và nước mắm hành. Hay tô bún bò Huế ở xứ lạnh có hương vị rất riêng, cay nồng hơn để hợp thời tiết. Trưa đến, một đĩa cơm lam, thịt nướng (món của người K’Ho) sẽ cho bạn trải nghiệm ẩm thực bản địa thú vị. Chiều chiều, khi gió lạnh len qua phố núi, không gì tuyệt hơn thưởng thức bánh tráng nướng giòn rụm (được mệnh danh “pizza Đà Lạt”) cùng ly sữa đậu nành nóng thơm ngậy – bộ đôi quà vặt trứ danh nơi đây. Đêm về, chợ Âm Phủ (chợ đêm Đà Lạt) tấp nập với vô số món ăn đường phố: xắp xắp (gỏi đu đủ bò khô) chua cay, bánh ướt lòng gà dai giòn, chè hé nóng ngọt ngào… Tất cả tạo nên một thiên đường ẩm thực bình dị mà quyến rũ. Du khách phương xa nhiều người “đi dễ khó về” cũng bởi trót say mê hương vị ẩm thực nơi phố núi (có câu đùa rằng “lên Đà Lạt 49 kg về thành 60 kg”!). Đừng quên nhấp chút rượu cần hoặc rượu vang Đà Lạt trong cái lạnh cao nguyên để cảm nhận trọn vẹn phong vị nơi đây.

8. NHỮNG TRUYỀN THUYẾT VÀ GIAI THOẠI THÚ VỊ

Đà Lạt không chỉ có vẻ đẹp hữu hình mà còn cuốn hút bởi những truyền thuyết, giai thoại nhuốm màu huyền thoại, gắn với hầu hết thắng cảnh nơi đây. Trước tiên phải kể đến truyền thuyết về chính tên gọi “Đà Lạt”. Nhiều người tưởng rằng tên Đà Lạt xuất phát từ câu tiếng Latin “Dat Aliis Laetitiam Aliis Temperiem” (mang lại niềm vui cho người này, sự mát lành cho người khác) – câu khẩu hiệu từng khắc trên huy hiệu thành phố thời Pháp. Nhưng thật ra, “Đà Lạt” bắt nguồn từ ngôn ngữ của người K’Ho: Đạ Lạch nghĩa là “dòng suối của người Lạt” – ám chỉ con suối Cam Ly chảy qua vùng đất của bộ tộc người Lạch xưa.

Nhắc đến Đà Lạt, người ta còn nhớ ngay tới những chuyện tình huyền thoại gắn liền với núi hồ nơi đây. Tiêu biểu nhất là truyền thuyết núi Langbiang, kể về mối tình bi tráng giữa chàng Lang và nàng Biang. Theo chuyện xưa của dân tộc K’Ho, K’Lang – chàng tù trưởng dũng mãnh của bộ tộc Lát – và H’Biang – nàng sơn nữ xinh đẹp con tù trưởng bộ tộc Chil – đã phải lòng nhau nhưng bị ngăn cấm vì hủ tục hai bộ tộc thù địch. Quá yêu nhau, họ quyết hy sinh tính mạng để bảo vệ tình yêu và phản đối luật lệ khắc nghiệt. Cái chết của đôi trẻ đã làm cảm động trời đất; về sau, người cha hối hận thống nhất các bộ tộc thành dân tộc K’Ho duy nhất để trai gái được tự do yêu nhau. Mộ của Lang và Biang hóa thành hai đỉnh núi Langbiang sừng sững cạnh nhau, biểu trưng cho sự vĩnh cửu của tình yêu và tinh thần đoàn kết các dân tộc. Còn hai con voi nhà Lang trên đường đi dự đám cưới, hay tin đôi trẻ qua đời đã quỳ xuống hóa thành núi Voi (gần thác Prenn) hướng về Đà Lạt như tiếc thương. Đến nay, câu chuyện Lang Biang vẫn được kể mãi, gửi gắm thông điệp về tình yêu và hòa hợp giữa con người.

Một chuyện tình buồn khác thời cận đại là truyền thuyết về Đồi Thông Hai Mộ bên hồ Than Thở. Những năm 1950, chàng trai tên Tâm (sinh viên trường Võ bị Đà Lạt) và cô gái tên Thảo (giáo viên) yêu nhau nhưng bị gia đình ngăn cản do môn đăng hộ đối. Tâm đau buồn đã quyên sinh nơi rừng thông cạnh hồ Than Thở; hay tin, Thảo cũng tìm đến cái chết theo. Người dân chôn cất hai người cạnh nhau trên đồi thông ven hồ, từ đó gọi là Đồi Thông Hai Mộ. Câu chuyện đầy nước mắt này về sau được lưu truyền, thêu dệt thêm, trở thành nguồn cảm hứng cho thi ca nhạc họa (bài thơ “Hai mộ” của Hữu Loan, nhạc phẩm “Chuyện tình hồ Than Thở”…). Ngày nay, du khách đến hồ Than Thở không chỉ thưởng ngoạn cảnh đẹp hoang sơ mà còn ghé thăm hai ngôi mộ nằm dưới rừng thông vi vút, lắng nghe câu chuyện tình buồn năm xưa như một giai thoại thấm đẫm chất thơ. Ngoài ra, Đà Lạt còn vô số giai thoại khác: về chuyện tình nàng sơn cước và chàng hoàng tử ở Thung lũng Tình Yêu; về các ngôi biệt thự ma trên đèo Prenn ẩn chứa bí mật; hay về loài hoa bất tử tượng trưng cho tình yêu chung thủy… Chính những lớp lang huyền thoại ấy đã khoác lên Đà Lạt một vẻ huyền ảo, lãng mạn in sâu trong tâm trí du khách.

9. NHỮNG LƯU Ý QUAN TRỌNG

Để chuyến du lịch Đà Lạt được trọn vẹn, du khách nên chuẩn bị một số kiến thức và lưu ý đặc thù của thành phố cao nguyên này:

• Thời tiết & trang phục: Nên mang theo áo ấm mỏng hoặc áo khoác nhẹ ngay cả vào mùa hè, bởi Đà Lạt sáng tối đều se lạnh. Ban ngày trời nắng nhưng không gắt, bạn vẫn nên mang mũ và kem chống nắng khi đi đường dài. Vào mùa mưa (tháng 5–10), nhớ thủ sẵn ô (dù) hoặc áo mưa mỏng vì mưa Đà Lạt thường bất chợt vào chiều tối. Giày thể thao hoặc giày bệt thoải mái là lựa chọn tốt để leo đồi dốc; hạn chế mang giày cao gót vì đường phố nhiều đoạn dốc cao.
• Phương tiện đi lại: Ở Đà Lạt không có đèn giao thông tại các ngã tư – một nét độc đáo nhưng cũng dễ gây bỡ ngỡ. (Thực ra thành phố mới bắt đầu lắp một vài cụm đèn tín hiệu từ 2021 để giảm kẹt xe, nhưng đa phần giao lộ vẫn dùng vòng xuyến và ý thức người tham gia để điều tiết). Vì thế, hãy lái xe chậm và chú ý nhường đường theo thứ tự tại các vòng xoay trung tâm. Đường Đà Lạt nhiều đoạn quanh co đèo dốc, bạn nên hạn chế chạy xe máy ban đêm nếu không quen đường. Nếu muốn thuê xe máy tự lái, nhớ mang theo bằng lái xe và giấy tờ tùy thân (cửa hàng sẽ yêu cầu). Taxi ở Đà Lạt khá phổ biến, giá cước tương đương Sài Gòn, Hà Nội. Ngoài ra có dịch vụ xe đạp đôi và xe ngựa quanh hồ Xuân Hương cho trải nghiệm lãng mạn.
• Lưu trú: Đặt phòng sớm nếu đi vào mùa cao điểm (hè hoặc dịp lễ Tết, Festival Hoa) vì thành phố thường kín phòng. Đà Lạt có đủ loại hình lưu trú từ homestay xinh xắn đến resort cao cấp. Nhiều biệt thự cổ nay cải tạo thành khách sạn, nhà nghỉ – bạn có thể thử để tận hưởng không gian hoài cổ. Ban đêm nhiệt độ xuống thấp, khách sạn thường không cần điều hòa (thực tế nhiều nơi không lắp máy điều hòa vì khí hậu mát sẵn), nhưng bạn nhớ đóng cửa sổ trước khi ngủ để khỏi bị lạnh và sương lọt vào phòng.
• Giao thông & an toàn: Gần đây Đà Lạt có tình trạng kẹt xe vào giờ cao điểm, nhất là khu vực chợ đêm, chợ trung tâm vào buổi tối cuối tuần. Tốt nhất nên đi bộ tham quan khu Hòa Bình, chợ Đà Lạt vào buổi tối để tránh ùn tắc và vừa trải nghiệm phố phường. Ra ngoại ô tham quan các điểm du lịch, hãy đi sớm để tránh tắc đường cục bộ tại đèo Prenn, đèo Mimosa (cửa ngõ vào thành phố) những dịp lễ lớn. Khi đi đường đèo dốc quanh co (như đường lên đỉnh Langbiang, đèo Tà Nung…), tài xế nên giữ số thấp, đi chậm, nhường đường ở các khúc cua khuất tầm nhìn. Về an ninh, Đà Lạt khá an toàn, hiếm xảy ra trộm cướp nghiêm trọng. Tuy nhiên, ở chốn đông người (chợ đêm, bến xe), bạn vẫn nên cẩn thận tư trang, tránh mang quá nhiều đồ quý giá khi dạo phố.
• Ứng xử & văn hóa địa phương: Người Đà Lạt nổi tiếng hiền hòa, lịch sự nên du khách cũng hãy cư xử hòa nhã, không nói chuyện quá lớn tiếng nơi công cộng để giữ không khí yên bình. Khi vào tham quan chùa, thiền viện, nhớ ăn mặc kín đáo, nhẹ nhàng và bỏ mũ nón, giữ trật tự. Nếu đến làng dân tộc (như Làng Cù Lần, xã Lát…), tôn trọng phong tục địa phương: xin phép trước khi chụp ảnh người dân, không tự tiện sờ vào nhạc cụ hoặc hiện vật trưng bày. Đặc biệt, Đà Lạt rất chú trọng giữ gìn môi trường – đừng hái hoa nơi công cộng và luôn bỏ rác đúng chỗ. Ở các vườn dâu, vườn hoa cho khách tham quan, hãy theo hướng dẫn của chủ vườn, không bẻ cành hái trộm để bảo vệ cây trồng. Một điểm thú vị: Đà Lạt có thói quen đội mũ bảo hiểm khi đi xe máy rất nghiêm túc (dù trước đây giao thông ít, người dân vẫn tuân thủ) – bạn đừng quên chấp hành nhé.
• Sức khỏe: Khí hậu Đà Lạt nhìn chung dễ chịu, song ban đêm nhiệt độ có thể xuống 10ºC hoặc thấp hơn, người không quen lạnh dễ bị khô da, nẻ môi – nên mang kem dưỡng ẩm và uống đủ nước. Nếu bạn nhạy cảm với độ cao, hai ngày đầu có thể thấy hơi chóng mặt nhẹ do không khí loãng hơn (1.500m). Hãy nghỉ ngơi vừa phải và tránh hoạt động gắng sức nhiều trong ngày đầu tiên. Đà Lạt cũng có nhiều côn trùng (muỗi ở vùng hồ suối, vắt trong rừng quốc gia…), nên mang theo thuốc chống côn trùng khi đi thác, đi rừng. Cuối cùng, đừng quên giữ gìn sức khỏe bằng cách thưởng thức thật nhiều rau củ quả tươi – “đặc sản vitamin” của Đà Lạt – để chuyến đi của bạn luôn tràn đầy năng lượng.

10. COI CHỪNG BẠN SẼ YÊU

Thành phố cao nguyên này mang đến cho du khách những cảm xúc rất đặc biệt, không nơi nào có được. Trước hết là cảm giác thư thái và bình yên. Khí hậu mát lành, cảnh vật nên thơ khiến nhịp sống chậm lại, giúp con người tạm quên đi những lo toan thường nhật. Sáng sớm dạo bước bên hồ Xuân Hương mờ sương, nghe tiếng thông reo vi vu, lòng người bỗng nhẹ nhõm lạ thường. Nhiều du khách chia sẻ, Đà Lạt làm họ muốn sống chậm, muốn hòa mình với thiên nhiên và lắng nghe chính mình nhiều hơn.

Đà Lạt còn gợi lên sự lãng mạn và hoài niệm. Không phải ngẫu nhiên mà nơi đây được mệnh danh là “Paris thu nhỏ” hay “Thành phố tình yêu”. Từng góc phố, quán cà phê, khu vườn ở Đà Lạt đều phảng phất vẻ lãng mạn: một giàn hoa giấy trước hiên nhà, một con dốc quanh co dưới tán thông, hay ánh đèn vàng hắt ra từ khung cửa sổ biệt thự cổ vào đêm mù sương. Những đôi tình nhân thường chọn Đà Lạt làm nơi hẹn hò, chụp ảnh cưới, hưởng tuần trăng mật… Bởi không khí nơi đây tựa như chất xúc tác khiến tình yêu thêm thăng hoa. Theo Tổng cục Du lịch, Đà Lạt là điểm đến trăng mật số một Việt Nam – lựa chọn hàng đầu cho các cặp đôi muốn tận hưởng khoảnh khắc ngọt ngào bên nhau giữa khung cảnh hữu tình. Ngay cả với người độc hành, Đà Lạt cũng mang đến cảm giác ấm áp. Ngồi nhâm nhi tách cà phê nóng ở quán “Tùng” xưa cũ, nghe bản nhạc Trịnh du dương, ngắm dòng người chầm chậm qua lại, ta thấy lòng mình như được vỗ về, đồng điệu. Đà Lạt cho ta không gian và thời gian để nhớ về những kỷ niệm đẹp, để “chở giùm” những nỗi niềm (như cách người ta ví von “ngân hàng ký ức” của Đà Lạt).

Một điểm đặc biệt nữa là sự sáng tạo và cảm hứng mà Đà Lạt khơi gợi. Nhiều văn nghệ sĩ tìm đến Đà Lạt để sáng tác, và không ít tác phẩm giá trị đã ra đời từ mảnh đất này. Phải chăng màu xanh bạt ngàn và khí chất trầm mặc của phố núi đã nuôi dưỡng tâm hồn nghệ sĩ? Du khách khi ở Đà Lạt cũng dễ nảy sinh cảm hứng nghệ thuật: người thích chụp ảnh sẽ mê mải săn mây, săn hoàng hôn trên đồi; người thích viết lách sẽ có hàng trang ý tưởng mới; còn người mê âm nhạc có thể tìm thấy giai điệu trong tiếng gió, tiếng thông. Không ngẫu nhiên UNESCO đã chọn Đà Lạt làm thành viên mạng lưới Thành phố sáng tạo về Âm nhạc – bởi nơi đây quả thật có một “chất nghệ sĩ” rất riêng, từ con người cho đến không gian sống.

Sau cùng, cảm xúc đặc biệt nhất Đà Lạt mang lại chính là sự gắn kết giữa con người với con người và với thiên nhiên. Ai đến Đà Lạt cũng cảm nhận được sự mến khách, tử tế của người dân địa phương – điều đó khiến du khách thấy ấm lòng, thấy mình được chào đón như người thân chứ không đơn thuần là khách lạ. Nhiều người đã kết giao bạn mới, tìm thấy tri kỷ trong những lần ngồi quán cóc ven hồ chia sẻ câu chuyện đời thường. Còn với thiên nhiên, Đà Lạt giúp ta biết trân trọng từng khoảnh khắc: một bình minh lên nhuộm hồng thung lũng, một buổi chiều mưa bất chợt cho ta trú dưới hiên nhà ven đồi ngắm hoa lá… Tất cả những điều đó làm nên “chất Đà Lạt” rất riêng, để khi rời xa, ai cũng nhớ thương da diết. Như câu nói cửa miệng của người lữ khách: “Đà Lạt không phải nơi để đến một lần rồi thôi. Đà Lạt là để trở về…”. Và quả thật, trở về Đà Lạt – với không ít người – nghĩa là trở về với miền ký ức dịu êm và những cảm xúc nguyên sơ nhất của tâm hồn mình.

Biên soạn: Ô cửa sách

Nguồn tài liệu tham khảo: Báo Lâm Đồng Online, Wikipedia, Báo Thanh Niên, VnExpress, Tuoitre Online, Tổng cục Du lịch Việt Nam, cùng các trang thông tin chính thống khác.